Sıkma (Form) Kılavuzu Kanalsız

Kesme kılavuzu malzemeyi kazıyarak diş açar, ortaya çıkan talaş delikte birikir ve özellikle kör deliklerde sorun yaratır. Sıkma kılavuzu ise talaş çıkarmaz; kılavuzun lob adı verilen çıkıntıları malzemeyi iterek diş profilini şekillendirir.

Bu yöntem, lifleri kesmediği için daha dayanıklı diş verir ve talaş problemini ortadan kaldırır. Karşılığında malzemenin sünek olması, ön delik çapının doğru seçilmesi ve yağlamanın eksiksiz yapılması gerekir.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Nasıl Çalışır?

Kılavuzun kesitinde çok köşeli lob yapısı vardır ve kanal bulunmaz. Kılavuz delikte ilerledikçe loblar malzemeyi dışarı iterek diş oluşturur; malzeme kesilmediği için talaş çıkmaz.

• Dişin lifleri kesilmez, bükülür; bu nedenle diş mukavemeti artar.
• Kanal olmadığı için kılavuz gövdesi kalındır ve kırılma riski düşer.
• Yağ delikteki basınç ve sürtünmeyi azaltır; kuru kullanılamaz.

Form edilen dişin yüzeyi parlak ve pürüzsüzdür, çünkü malzeme kesilmeden iç gerilimle sıkıştırılır. Bu yüzey kalitesi, aşınma ve yorulma direncini artırır. Aynı zamanda delik çapı toleransı daha dardır; çünkü kılavuz hata payı bırakmadan yer değiştirir.

Hangi Malzemelerde Kullanılır?

Uygun malzemeler

Alüminyum alaşımları, bakır, pirinç, yumuşak çelikler ve bazı paslanmazlar gibi sünek malzemeler.

Uygun olmayanlar

Dökme demir, sert ve kırılgan malzemeler ve çok sert çelikler form edilemez; malzeme çatlar veya kılavuz kırılır.

Kör deliğin avantajı

Talaş çıkmadığı için kör deliklerde tıkanma olmaz ve diş tabana yakın açılabilir.

Alüminyum döküm parçalarda sıkma kılavuzu, kesme kılavuzuna göre daha dayanıklı bir diş verir; fakat yüksek silisyumlu alüminyum alaşımları kılavuz aşındırır, bu durumda kaplamalı kılavuz tercih edilir. Bakır ve pirinçte ise kılavuz genellikle sorunsuz çalışır.

Ön Delik Çapı

Sıkma kılavuzunda ön delik çapı, kesme kılavuzuna göre daha büyüktür; çünkü malzeme kesilmez, yer değiştirir. Örneğin M6 için sıkma kılavuzu ön deliği yaklaşık 5,55 mm iken kesme kılavuzu için 5,0 mm kullanılır. Yanlış çap, ya dişin eksik oluşmasına ya da aşırı tork ve kırılmaya neden olur.

• Her boy için kılavuzun üzerinde veya paketinde yazan değeri kullanın.
• Ön deliği doğru çapta ve temiz delin; çapaklı delik dişi bozar.

Kör delikte ön delik derinliği, kılavuzun ucunun tabana çarpmaması için diş uzunluğundan fazla olmalıdır. Form kılavuzunun ucu yuvarlak olduğu için taban yakınında diş eksik kalabilir; bu nedenle gereken efektif diş boyunu belirleyip delik derinliğini buna göre ayarlayın.

Makine Ayarı ve Yağlama

Sıkma kılavuzu yüksek tork ister. Rijit ve eksen kaçıklığı olmayan bir tutucu ile makinede kullanılmalıdır. Kesme yağı veya özel form yağı mutlaka kullanılır. Devir genellikle kesme kılavuzundan düşük tutulur. Elle kullanımda tork çok yüksek olduğundan önerilmez.

Kılavuz kullandıktan sonra çıkardığınız parçada diş çıkıntılarının dışarı doğru yükseldiğini fark edebilirsiniz; bu form edilen malzemenin deliğin ağzına doğru ittirilmesidir ve gerekirse havşa ile temizlenir.

Avantaj ve Sınırlar

Talaşsız yöntem seri üretimde işleme süresini ve kırılma sayısını azaltır. Buna karşılık her malzemede kullanılmaz, ön delik toleransı dardır ve kılavuz kesme kılavuzuna göre daha pahalıdır. Küçük çaplarda (M3 gibi) form edilen diş az kalıcı olabilir; üreticinin malzeme tablosuna bakın.

Seri üretimde form kılavuzunun ömrü kesme kılavuzuna göre genellikle daha uzundur, çünkü kesici kenar yoktur ve talaş yüzünden kırılma olmaz. Tek tek işlerde ise kılavuz maliyetini karşılamak zor olabilir.

M6 diş için ön delik çapı karşılaştırması