HSS ve HSS-Co Matkap Ucu Farkı
HSS yüksek hız çeliğinden yapılan genel amaçlı matkap ucudur. HSS-Co ise kobalt katkılı olup sıcağa daha dayanıklıdır ve paslanmaz çelik gibi sert malzemelerde tercih edilir; ancak daha kırılgandır. Seçim, kullanım amacına ve ortama göre yapılır.
Karşılaştırma tablosu
| Özellik | HSS | HSS-Co |
|---|---|---|
| Malzeme | Yüksek hız çeliği | Kobalt katkılı yüksek hız çeliği |
| Kobalt oranı | Yok | Genelde %5 veya %8 |
| Sıcağa dayanım | İyi | Daha yüksek |
| Kırılganlık | Daha az | Daha fazla |
| Tipik malzeme | Yumuşak çelik, ahşap, plastik | Paslanmaz, sert çelikler |
| Maliyet | Daha düşük | Daha yüksek |
Malzeme farkı
HSS uçlar yüksek hız çeliğinden yapılır ve genel amaçlı delme işlerinde yaygındır. HSS-Co uçlarda çeliğe kobalt eklenir; bu, uç sıcaklığı yüksek olduğunda sertliğin korunmasını sağlar.
Uç geometrisi de malzeme kadar önemlidir. Standart 118 derece uç açısı yumuşak çelik ve genel işlerde, 135 derece ve kendiliğinden merkezleyen uç ise sert malzemelerde ve kaymayı azaltmak için tercih edilir. Uç açısı ve kesici kenar kalitesi, delik doğruluğu ve ömür üzerinde belirleyicidir.
Kullanım alanı
Normal yapı çeliği, alüminyum, ahşap ve plastikte HSS uçlar yeterlidir. Paslanmaz çelik, sert alaşım ve yüksek sıcaklık oluşturan işlerde HSS-Co daha uzun ömürlüdür. Kırılganlığı nedeniyle sabit tezgâh matkabında kullanmak daha uygundur.
Yüzey kaplamaları da performansı etkiler: siyah oksit kaplama sürtünmeyi azaltır, altın renkli titanyum nitrür kaplama ise yüzey sertliğini artırır. Ancak kaplama, çelik cinsinin yerini almaz; kaplı HSS uç, HSS-Co uç kadar sıcağa dayanıklı olmayabilir. Ucun taşlama kalitesi de kesme açısını ve delik doğruluğunu belirler.
Kullanım ipucu
Her iki tipte de doğru devir, uygun kesme sıvısı ve düzgün ilerleme önemlidir. Paslanmaz çelikte düşük devir ve sabit baskı uygulayın. Uç körelmişse zorlamak yerine bileyin veya değiştirin.
Paslanmaz çelikte iş sertleşmesi yaşandığı için uç zorlanırsa yüzey sertleşir ve delme daha da zorlaşır. Bu nedenle sürekli, hafif değil kararlı baskı uygulayın ve ucu yüzeyde dönerken beklemeye bırakmayın. Kesme sıvısı veya yağ kullanmak, ucun ömrünü uzatır ve delik kenarını temiz tutar.