DIN 934 Sınıf 10 Yüksek Mukavemetli Altıköşe Somun

Bir cıvata bağlantısı, en zayıf elemanı kadar güçlüdür. Yüksek mukavemetli 10.9 veya 12.9 sınıfı bir cıvatayı düşük sınıf bir somunla birlikte kullanmak, somun dişlerinin yük altında sıyrılmasına yol açar. Bu yüzden cıvata sınıfı ile somun sınıfı birbirine uydurulmalıdır.

Sınıf 10 somun, 10.9 cıvatayla eşleşmek için üretilir. Üzerinde baş tarafında veya yan yüzünde sınıf işareti taşır. Bu ürün, yüksek yük altında çalışan bağlantılarda cıvatanın tüm kapasitesini kullanabilmek için gereklidir.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Cıvata ve Somun Sınıfı Eşleşmesi

Cıvata sınıfı iki sayıyla (8.8, 10.9, 12.9) belirtilirken, somun sınıfı tek sayı ile (8, 10, 12) belirtilir. Somun sınıfı, o somunun taşıyabileceği yükü belirler ve karşılık gelen cıvata sınıfıyla eşleştirilmelidir.

• Sınıf 8 somun: 8.8 cıvata ile kullanılır.
• Sınıf 10 somun: 10.9 cıvata ile kullanılır.
• Sınıf 12 somun: 12.9 cıvata ile kullanılır.

Daha yüksek sınıf somun, daha düşük sınıf cıvata ile kullanılabilir; ancak tersi güvenli değildir. Yüksek sınıf cıvatanın düşük sınıf somunla birlikte kullanılması, somun dişlerinin sıyrılmasına yol açabilir.

Somun sınıfının mantığı, somunun dişlerinin cıvata gövdesinden önce sıyrılmasını engellemektir. Bağlantı aşırı yüklendiğinde cıvatanın uzayıp kopması öngörülebilir bir arızadır; somun dişlerinin sıyrılması ise ani ve tehlikeli olabilir. Bu yüzden somun, cıvatadan en az aynı seviyede dayanım sınıfında seçilir.

Nerelerde Kullanılır?

Otomotiv ve şasi

Motor ve süspansiyon bağlantılarında, tekerlek ve aks parçalarında yüksek sınıf cıvatalar için.

Makine ve takım tezgahı

Yüksek yüklü, titreşimli çalışan makine bağlantılarında; pres ve kalıp sistemlerinde.

Çelik konstrüksiyon

Şartnamesi yüksek mukavemetli bağlantı isteyen yapılarda. Bu tür bağlantılarda cıvata, somun ve rondela takımı birlikte belirtilir ve sertifikalı ürün kullanılması gerekir.

Motor sporu ve ağır ticari araç bakımında 10.9 sınıfı cıvatalar yaygındır; bu cıvatalar için yedek somun alırken işaretli sınıf 10 somun istenmelidir. Hurdadan çıkan veya işaretsiz somun, yük altındaki bağlantı için güvenilir değildir.

Nasıl Seçilir?

• Cıvatanın sınıfını baş üzerindeki işaretten okuyun ve somunu buna uydurun.
• Somun çapı ve adımı cıvata ile aynı olmalıdır; ince adımlı cıvata için ince adımlı somun gerekir.
• Yüzey: siyah, fosfat veya çinko. Yüksek mukavemette hidrojen gevrekleşmesi riski olduğundan kaplama türü üreticiye danışılarak seçilmelidir.
• Anahtar ölçüsü standart altıköşe ile aynıdır.

Somun üzerindeki sınıf işareti silinmişse veya belli değilse güvenli kullanım için yenisini tercih edin.

Yağlama durumu, aynı torkta farklı ön gerilme demektir. Kuru dişlerle yağlı dişler arasındaki fark yüzde onlarla ölçülür; üretici tork tablosu hangi koşul için hazırlandıysa onu uygulayın. Sınıf 10 somun sert olduğundan, cıvatayla hizalı girmezse dişleri bozar.

Montaj ve Tork

Somun cıvataya elle birkaç tur çevrilebilmelidir. Elle sıkı girmiyorsa diş bozuktur veya adım uyuşmuyordur. Yüksek mukavemetli bağlantıda tork değeri cıvata çapına ve yağlama durumuna bağlıdır; üretici tablosunu kullanın ve tork anahtarıyla uygulayın. Titreşimli yerlerde yaylı rondela, diş kilitleyici veya kilitli somun kullanmak gevşemeyi azaltır.

Sıkma sırasında somunun altına sertleştirilmiş pul koymak, somun yüzeyinin parçaya gömülmesini engeller. Yumuşak malzemede pul kullanmamak, yüzeyde iz ve gevşeme yaratır.

Yeniden Kullanım

Yüksek mukavemetli somun sıkma sırasında plastik şekil değiştirebilir. Kritik bağlantılarda (motor, süspansiyon, yük taşıyan yapı) somunların bir kez kullanılması önerilir. Sökülen somunun dişleri ve yüzeyi kontrol edilmeli; yıpranmış, paslanmış veya yuvarlanmış somun yenisiyle değiştirilmelidir. Bu önlem, beklenmedik bağlantı kaybını engeller.

Sıkma yağlayıcısının cinsi (yağ, gres, anti-seize) tork-gerilme ilişkisini değiştirdiği için tutarlı olmalıdır.

Cıvata ve somun sınıfı eşleşmesi