8.8 ve 10.9 Cıvata Mukavemet Sınıfı Farkı
8.8 ve 10.9 cıvata mukavemet sınıflarıdır. 8.8'in minimum çekme dayanımı 800 MPa, 10.9'unki 1000 MPa'dır. 10.9 daha yüksek yüke dayanır, ancak maliyetlidir ve hidrojen gevrekleşmesi açısından dikkat gerektirir. Seçim, kullanım amacına ve ortama göre yapılır.
Karşılaştırma tablosu
| Özellik | 8.8 | 10.9 |
|---|---|---|
| Min. çekme dayanımı | 800 MPa | 1000 MPa |
| Min. akma dayanımı | 640 MPa | 900 MPa |
| Malzeme | Orta karbonlu çelik, su verilmiş | Alaşımlı veya orta karbonlu çelik, su verilmiş |
| Tipik kullanım | Genel makine ve yapı | Yüksek yüklü bağlantı |
| Maliyet | Daha düşük | Daha yüksek |
| Kaplama hassasiyeti | Düşük | Hidrojen gevrekleşmesine dikkat |
Sayıların anlamı
İlk sayı çekme dayanımının 100'e bölünmüş halini (8 × 100 = 800 MPa), ikinci sayı ise akma/çekme oranını (0,8) gösterir. Dolayısıyla 8.8'in akma dayanımı 640 MPa, 10.9'unki 900 MPa'dır.
Cıvata seçiminde yalnızca sınıfa değil, standarda da bakılmalıdır. Altı köşe başlı cıvatalar için DIN 933 (tam dişli) ve DIN 931 (kısmi dişli) gibi ölçü standartları, ISO karşılıklarıyla kullanılır. Alyan başlı cıvatalar ise DIN 912 ile tanımlanır ve genellikle 8.8, 10.9 ve 12.9 sınıflarında bulunur.
Kullanım alanı
8.8 cıvatalar genel makine ve yapı bağlantılarında kullanılır. 10.9 cıvatalar daha yüksek yüke maruz bağlantılarda tercih edilir. Her iki sınıfta da somun ve rondela uyumlu sınıfta olmalıdır.
Cıvata sınıfı başında damgalanır: 8.8 ve 10.9 gibi işaretler baş üzerinde görülür. Somun sınıfı ise tek sayıyla (8, 10) belirtilir ve cıvata sınıfıyla uyumlu olmalıdır. Düşük sınıf somun, yüksek sınıf cıvatayı tam olarak yükleyemeyeceği için bağlantı zayıf noktası haline gelir.
Dikkat edilecekler
10.9 ve üstü sınıflarda elektro kaplama sırasında hidrojen gevrekleşmesi riski vardır; bu nedenle kaplama tipi dikkatle seçilmelidir. Yüksek mukavemetli cıvatayı doğru torkla sıkmak, bağlantı güvenliği açısından kritiktir.
Yüksek mukavemetli cıvatayı yeniden kullanmak, özellikle ön gerilmeli bağlantılarda önerilmeyebilir; üretici ve proje şartları geçerlidir. Sıkma torku, cıvata çapı, sınıfı ve yağlama durumuna göre değişir; değeri tablodan veya proje çizimlerinden almak gerekir. Tahmini sıkma, ya gevşemeye ya da cıvatanın aşırı yüklenip kırılmasına neden olabilir.