DIN 580 Gözlü Cıvata (Kaldırma Gözlü Cıvatası)

DIN 580, gözlü cıvatanın boyut ve taşıma kapasitesini belirleyen standarttır. Cıvata gövdesi dişli, başı ise kapalı bir halkadır. Dövme çelikten üretildiği için halka ve gövde tek parçadır; bu da yük altında kopma riskini azaltır. Cıvata, ağır parçanın dişli deliğine vidalanır ve halkaya kanca, kilit halkası veya sapan takılır.

Gözlü cıvata kaldırma ekipmanıdır ve yanlış kullanımı ölümcül sonuçlar doğurabilir. Taşıma kapasitesi, cıvatanın dik çekilmesi durumunda geçerlidir; açılı kaldırmada kapasite çok hızlı düşer. Bu nedenle üretici tablosuna ve ürün üzerindeki işaretlere uyulması zorunludur.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Nerelerde Kullanılır?

Gözlü cıvata, kaldırma noktası bulunmayan ağır parçalara geçici veya kalıcı kaldırma noktası eklemek için kullanılır.

• Motor ve redüktör: Vidalı yuvaya bağlanarak kaldırma.
• Kalıp ve takım tezgâhı: Ağır döküm ve kalıp parçalarının taşınması.
• Büyük elektrik motorları: Gövde üzerindeki kaldırma deliği.
• Atölye ve montaj: Makine parçalarının konumlandırılması.

Cıvata sadece kaldırma amaçlı tasarlanmıştır; sürekli gerilim veya dinamik yük altında kalıcı bağlantı olarak kullanılmamalıdır.

Dişli Çap ve Kapasite

Kapasite, diş çapına (M8, M10, M12 gibi) bağlıdır; çap büyüdükçe kapasite artar. Ürün üzerinde veya tabloda her çap için çekme yönündeki güvenli yük (WLL) belirtilir. Tabloda aşağıdaki gibi iki farklı kapasite değeri gösterilir: tek bir cıvata ile düz kaldırma ve iki cıvata ile açılı kaldırma. Açı büyüdükçe kapasite hızla azalır.

Diş boyu

Cıvatanın dişli boyu, parçanın yuvasına tam girecek kadar olmalıdır. Kısa diş tutunmayı azaltır, uzun diş yuva dibine çarpar ve cıvata tam oturmaz.

Halka yönü

Halka yük yönüne dönük olmalı, yan çekmeden kaçınılmalıdır.

Eksenel ve Yanal Yük

Gözlü cıvata, ekseni boyunca çekildiğinde en yüksek kapasiteyi gösterir. Yan yönden çekildiğinde veya halka eğik yüklendiğinde cıvata eğilir ve kapasite önemli oranda düşer. Standart bu durum için açıya bağlı indirgeme çarpanları verir; sahada tahmin yerine tablo kullanılmalıdır.

• Dik kaldırma: tam kapasite.
• Açılı kaldırma: kapasite çarpanla düşürülür.
• Yan çekme: yalnızca kaldırma noktası olarak tasarlanmış yönde.
• Dönen yük: cıvata gevşeyebileceği için kontra uygulayın.

Takma ve Kontrol

1. Parçadaki dişli deliğin temiz ve hasarsız olduğunu kontrol edin.
2. Cıvatayı dişli deliğe, halkanın alt yüzeyi parça yüzeyine tam oturana kadar vidalayın.
3. Halka yönünü yük doğrultusuna çevirin; gerekirse rondela ile ayarlayın.
4. Cıvata ve halkada çatlak, aşınma, bükülme olup olmadığına bakın.
5. Kaldırmadan önce küçük bir yükselticiyle bağlantının sağlamlığını deneyin.

Cıvata gevşekse veya oturma yüzeyi arada boşluk bırakıyorsa kesinlikle yük almaz.

Hasar ve Hizmetten Çıkarma

Halkası deforme olmuş, dişi aşınmış veya çatlak izi bulunan cıvata hizmetten çıkarılır. Kaynakla onarım yapılmaz; ısıl işlem dengesi bozulur. Cıvata paslanmışsa temizlenmeli, ancak gövdesi incelmişse yenilenmelidir. Yük sınıfı ve uyumluluk açısından mümkünse tüm gözlü cıvatalar için kullanım kaydı tutulur.

• Cıvata ile birlikte kullanılan kilit halkası ve sapanın da kapasitesi yeterli olmalı.
• Gözlü cıvata kaldırma dışında bağlama noktası olarak kullanılmamalı.
• Yük altında dönme riski varsa DIN 580 yerine döner kaldırma elemanı tercih edin.

Kaldırma Öncesi Plan

Kaldırma işi başlamadan önce yükün ağırlığı, ağırlık merkezi ve kaldırma noktalarının konumu belirlenmelidir. Yük ağırlığı bilinmiyorsa tahmin etmek yerine tartı veya makine etiketi kullanılmalıdır. Kaldırma noktalarının ağırlık merkezinin üstünde ve simetrik olması, yükün dönmesini veya devrilmesini önler.

• İki cıvata ile kaldırmada her iki cıvata da yük eksenine göre hizalanmalıdır.
• Cıvata yuvası yeterince derin ve dişi sağlam olmalıdır.
• Kaldırma hızını düşük tutun; ani çekme dinamik yük yaratır.

Yük yönüne göre gözlü cıvata kullanımı