PEX Sıhhi Tesisat Borusu (Makara, Sıcak ve Soğuk Su Hattı)

PEX, çapraz bağlı polietilen anlamına gelir. Bu yapı malzemeye ısıya, basınca ve zamana karşı dayanım kazandırır. Makara halindeki PEX boru, banyo ve mutfak gibi mekânlarda tek parça halinde dağıtım yapmak için uygundur; hat boyunca fitting sayısı azaldığı için potansiyel kaçak noktaları da azalır.

Esnekliği sayesinde dirsek gerektirmeden yön değiştirir. Ancak güneş ışığına dayanıklı değildir ve dışarıda uzun süre açıkta bırakılmamalıdır. Şantiyede makarayı kapalı ve gölge bir yerde saklamak gerekir.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Neden PEX seçilir?

PEX borunun öne çıkan özellikleri şunlardır:

• Kaynak gerektirmez, sıkmalı fittingle monte edilir
• Korozyon ve kireçlenmeye karşı dirençlidir
• Esnek olduğu için az dirsek gerekir
• Hafiftir ve makara halinde taşınması kolaydır

Bu özellikler özellikle yenileme işlerinde, duvar içinden hat geçirirken büyük kolaylık sağlar. Ancak sert darbeye ve uzun süre güneşe karşı korunması gerekir.

Boru içindeki su akışı pürüzsüz yüzey sayesinde sessizdir. Ayrıca donma durumunda PEX, metal borulara göre daha fazla esneyerek çatlama riskini azaltır; yine de donmaya açık yerlerde hattı yalıtmak ve boşaltılabilir tasarlamak gerekir.

Çap ve hat planı

Çap seçimi

Lavabo ve klozet gibi tekil noktalar küçük çap isterken kolon ve ana dağıtım hattı daha geniş çap gerektirir. Çap seçerken aynı anda kaç noktanın kullanılacağını düşünün; fazla küçük çap akış sesini ve basınç kaybını artırır.

Hat planı

Boru mümkün olduğunca kısa ve az kıvrımla ilerlemelidir. Keskin büküm borunun kesitini daraltır, uzun gereksiz güzergâh ise sıcak su gelme süresini uzatır.

Banyo ve mutfakta her cihaz için ayrı hat çekilebilir; bu durumda her hat kısa ve ince tutulur. Ortak kolon hattında ise çap büyük seçilir. Ev içinde aynı anda duş ve çamaşır makinesi çalışacaksa hattın bunları karşılayacağından emin olun.

Büküm ve sabitleme

PEX borunun minimum büküm yarıçapı üretici tarafından belirtilir. Bu değerin altında bükmek boruyu kırıştırır ve kesit daralır. Dar kıvrım gerekiyorsa dirsek fitting veya büküm yayı kullanın.

1. Hattın güzergâhını önceden planlayın.
2. Boruyu geniş yarıçapla yönlendirin.
3. Kelepçeleri uygun aralıklarla yerleştirin.
4. Isıl uzamaya izin verecek küçük bir boşluk bırakın.

Kelepçeler boruyu ezmeyecek şekilde, düz ve sabit noktalara monte edilmelidir.

Kelepçe aralığı, borunun çapına ve hattın yatay veya dikey olmasına göre belirlenir; yatay hatta daha sık kelepçe gerekir. Boruyu sarkmaya bırakmayın, çünkü sarkan boru hem ses yapar hem de zamanla bükülme noktaları oluşur.

Isıl uzama ve izolasyon

PEX boru sıcak suyla uzar. Hat uzunsa büküm veya genleşme payı bırakmak gerekir. Sıcak su hattında izolasyon ısı kaybını azaltır, soğuk hatta ise yüzey terlemesini önler.

Şap içine döşenen boruyu koruyucu kılıf içine almak hem hareket serbestliği sağlar hem de şap malzemesinin boruyu aşındırmasını engeller. Duvar içi geçişlerinde de aynı koruma uygulanabilir.

Fittinge yakın bölgelerde borunun doğrusal kalması gerekir. Fittinge girmeden hemen önce yapılan büküm, sıkmalı bağlantıyı zorlar ve sızıntı riskini artırır. Bağlantı noktalarından önce ve sonra en az birkaç santim düz boru bırakın.

UV ve saklama

PEX boru güneş ışığına uzun süre maruz kalırsa zayıflar. Makarayı gölgede ve kapalı alanda saklayın. Şantiyede açıkta bırakılan boruyu kullanmadan önce yüzey durumunu kontrol edin. Renk değişimi veya yüzeyde kırılganlık varsa o bölümü kullanmayın.

Makarayı yere dik bırakmak yerine düz yatırarak taşımak boruda deformasyon riskini azaltır.

Taşıma sırasında makaranın üzerine ağır eşya koymayın. Yerinde açarken makarayı döndürerek çözün; boruyu yerde sürüklemek yüzeyi çizer ve çizik noktalar zamanla zayıf bölge oluşturabilir.

Hat tipine göre boru ve önlem