PPR Boru Kaynağı Nasıl Yapılır?
PPR boru kaynağı için boruyu makasla dik kesin, kaynak derinliğini işaretleyin, kaynak makinesini yaklaşık 260 °C'ye ısıtın, boruyu ve fittingsi aynı anda ve döndürmeden aynalara itip tablodaki süre kadar ısıtın (20 mm için yaklaşık 5 saniye), ardından hızla çıkarıp döndürmeden birleştirin ve birkaç saniye hareketsiz tutun. Hat, soğuduktan sonra basınç testine alınır.
PPR (polipropilen random kopolimer) borular sıcak ve soğuk su tesisatında yaygın olarak kullanılır ve birleşimleri ısıl füzyon kaynağıyla yapılır. Bu yöntemde boru ve fittings eriyerek tek parça hâline gelir; doğru yapılan bir kaynak, borunun kendisi kadar dayanıklıdır.
Kaynağın kalitesi sıcaklığa, ısıtma süresine, kaynak derinliğine ve parçaların birleştirme sırasında döndürülmemesine bağlıdır. Bu rehber soket kaynak yöntemini anlatır.
Gerekli aletler
- PPR kaynak makinesi ve uygun çapta aynalar (soketler)
- PPR boru makası
- Şerit metre ve kalem
- Kumpas veya kaynak derinlik şablonu
- Temiz bez
Gerekli malzemeler
- PPR boru (uygun basınç sınıfında)
- PPR fittingsler (dirsek, te, manşon, dişli adaptör)
- İspirto veya temizleme sıvısı (aynalar için)
Başlamadan önce güvenlik
- Aynalar yaklaşık 260 °C'dir; dokunmayın ve makineyi standına koyun.
- Makineyi ıslak zeminde ve kaçak akım koruması olmayan hatlarda kullanmayın.
Adım adım uygulama
Makineyi hazırlayın
Kaynak çapına uygun aynaları makineye takın ve sıkın. Makineyi çalıştırıp çalışma sıcaklığına (PPR için yaklaşık 260 °C) ulaşmasını bekleyin; termostat lambası sabitlendiğinde makine hazırdır. Aynaların teflon kaplaması temiz olmalıdır; yapışmış eski plastik kaynağı bozar.
Boruyu dik kesin
PPR boru makasıyla boruyu eksenine dik ve çapaksız kesin. Eğik kesim, borunun fittings içine eşit derinlikte girmesini engeller. Kompozit (alüminyum veya fiber katmanlı) borularda üretici talimatına göre soyma veya traşlama işlemi gerekebilir.
Kaynak derinliğini işaretleyin
Borunun ucundan kaynak derinliği kadar mesafe ölçüp kalemle işaretleyin. Bu işaret, boruyu aynaya ve fittingse ne kadar sokacağınızı gösterir. Yaygın değerler: 20 mm boruda yaklaşık 14,5 mm, 25 mm boruda yaklaşık 16 mm, 32 mm boruda yaklaşık 18 mm.
Parçaları temizleyin
Boru ucu ve fittingsin iç yüzeyi tozsuz, yağsız ve kuru olmalıdır. Gerekirse temiz bezle silin.
Isıtın
Boruyu ve fittingsi aynı anda ve döndürmeden, eksenel olarak aynaya itin. Boru işarete kadar ayna içine, fittings aynanın erkek kısmına sonuna kadar girmelidir. Tablodaki ısıtma süresi parçalar tamamen yerine oturduktan sonra başlar: 20 mm için yaklaşık 5 saniye, 25 mm için 7 saniye, 32 mm için 8 saniye.
Hızla birleştirin
Süre dolunca parçaları aynadan düz çekin ve birkaç saniye içinde, döndürmeden, boru işarete gelene kadar fittings içine itin. Birleşim yerinde düzgün bir eriyik halkası oluşmalıdır. Parçaları döndürmek veya eksenden kaydırmak kaynağı zayıflatır.
Sabit tutun ve soğutun
Birleşimi birkaç saniye hareketsiz tutun, ardından en az birkaç dakika zorlamadan soğumaya bırakın. Ayar süresi içinde (ilk birkaç saniye) küçük açısal düzeltmeler yapılabilir, ancak döndürme yapılmaz.
Basınç testi yapın
Tüm birleşimler soğuduktan sonra hat, test pompasıyla etiketteki işletme basıncının üzerindeki bir test basıncında, belirlenen süre boyunca basınç testine alınır. Test sırasında birleşim yerleri kontrol edilir ve basınç düşüşü izlenir. Testten geçmeyen hat kapatılmaz.
PPR Kaynak Süreleri
| Boru çapı | Kaynak derinliği (yaklaşık) | Isıtma süresi | Birleştirme süresi |
|---|---|---|---|
| 20 mm | 14,5 mm | 5 sn | 4 sn içinde |
| 25 mm | 16 mm | 7 sn | 4 sn içinde |
| 32 mm | 18 mm | 8 sn | 6 sn içinde |
| 40 mm | 20,5 mm | 12 sn | 6 sn içinde |
| 50 mm | 23,5 mm | 18 sn | 6 sn içinde |
| 63 mm | 27,5 mm | 24 sn | 8 sn içinde |
Değerler DVS 2207 yönergesine dayanan yaygın değerlerdir. Ortam sıcaklığı düşükse (örneğin 5 °C altında) ısıtma süreleri uzatılır; boru üreticisinin tablosunu esas alın.
Sık Yapılan Kaynak Hataları
- Fazla ısıtma: Boru içinde aşırı eriyik halkası oluşur ve iç çapı daraltır; akış azalır ve tıkanma riski artar.
- Az ısıtma: Yüzeyler tam erimez, kaynak soğuk kalır ve zamanla sızdırır.
- Fazla derin itme: Boru fittingsin dibine çarpar, eriyik içeri taşar.
- Döndürme: Erimiş yüzeylerin bağ yapısını bozar.
Kaynak Makinesi Seçimi
Ev ve küçük tesisat işleri için 20-63 mm aralığında ayna seti sunan 800-1.500 W'lık el tipi kaynak makineleri yaygındır. Ayarlı termostat ve sıcaklık göstergesi, farklı malzemelerle (PPR, PE, PB) çalışmayı mümkün kılar. Büyük çaplı borular için tezgâh tipi kaynak makineleri gerekir. Ayna kaplamalarının kaliteli olması eriyiğin aynaya yapışmasını azaltır.
İpuçları
- Duvar içi kaynaklarda önce tezgâhta montaj yapıp sonra yerine yerleştirmek kaynak kalitesini artırır.
- Aynaları kullanım sonrası sıcakken ahşap bir çubukla temizleyin; metal aletler teflon kaplamayı çizer.
- Sıcak su hatlarında uygun basınç sınıfında (örneğin PN20) veya kompozit boru kullanın.
Sık yapılan hatalar
- Makine tam ısınmadan kaynak yapmak.
- Boruyu eğik kesmek.
- Birleştirme sırasında parçaları çevirerek hizalamak.