Bakır Lehim Fittingi (Dirsek, Te, Manşon)

Bakır lehim fittingleri, bakır borulara sızdırmaz bağlantı sağlayan bakır dirsek, te ve manşon parçalarıdır. Fitting ısıtılırken lehim teli eritilir ve kılcallık etkisiyle fitting ile boru arasındaki dar boşluğa dolar. Soğuyunca ortaya kalıcı bir birleşim çıkar.

Sıhhi tesisat, kalorifer ve soğutma hatlarında kullanılır. Fittingin çapı boruyla birebir uyumlu olmalı, boşluk lehimin dolacağı kadar dar ve eşit olmalıdır.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Fitting çeşitleri

Hat tasarımına göre farklı parçalar kullanılır:

• Dirsek: yön değişikliği için, 90 ve 45 derece bulunur
• Te: hat ayrımı için, eşit veya redüksiyonlu olabilir
• Manşon: iki boruyu uç uca bağlar
• Redüksiyon: iki farklı çapı bağlar

Fitting seçimi, hattın akışına ve basınç kaybına da etki eder. Gereksiz dönüşten kaçınmak hem lehim sayısını hem kaçak noktalarını azaltır. Mümkün olduğunca az sayıda fitting kullanmak iyi bir tesisat alışkanlığıdır.

Boru ve fitting aynı marka veya standartta seçilirse çap toleransı uyumlu olur; gevşek geçen fitting lehimin dolmasını zorlaştırır.

Dirsek tipinde kısa ve uzun yarıçaplı seçenekler olabilir; uzun yarıçap akışta daha az direnç yaratır. Tesisatta basınç kaybına duyarlı yerlerde bunu tercih edin.

Hazırlık

Kesim ve temizlik

Borunun ucu dik kesilir, çapak alınır. Boru dış yüzeyi ve fitting iç yüzeyi ince zımpara veya bakır temizleme fırçasıyla parlatılır. Oksit tabakası lehimin yayılmasını engeller.

Flux sürme

Temizlenen yüzeylere ince tabaka flux sürülür. Flux, ısıtma sırasında yüzeyi oksitlenmeden korur ve lehimin akışını kolaylaştırır. Fazla flux iç yüzeye akmamalı, aksi halde tesisat içinde kalıntı bırakır.

Zımparalama sonrası parlak yüzeye parmakla dokunmayın; parmak yağı lehimin tutunmasını azaltır. Temizlenen parçaları hemen lehimlemek en iyisidir.

Lehimleme adımları

1. Boruyu fittinge sonuna kadar sokun ve hizalayın.
2. Alevi önce boruya, sonra fittinge eşit uygulayarak ısıtın.
3. Lehim telini bağlantı ağzına değdirin; eriyip kendiliğinden akmasını bekleyin.
4. Soğumaya bırakıp ıslak bezle silin.

Alevi doğrudan lehime tutmak lehimin yüzeye akmadan erimesine neden olur. Isıtılan fitting lehimi çeker; bu nedenle ısıyı fittinge vermek esastır.

Birden fazla bağlantıyı yan yana lehimleyecekseniz, komşu bağlantıyı ıslak bezle sararak ısıdan koruyun. Aksi halde önceki lehim erir ve yer değiştirir.

Küçük çaplarda alev kısa süre uygulanır; uzun ısıtma flux ve lehimi yakar ve bağlantı yüzeyi bozulur. Lehim eridiğinde alevi çekmek ve bağlantıyı sakince soğumaya bırakmak gerekir.

Sızdırmazlık kontrolü

Lehim, ağzın çevresinde düzgün ve kesintisiz bir halka oluşturmalıdır. Eksik veya delikli halka kaçak işaretidir. Bağlantı soğurken boruyu oynatmak lehimi çatlatır.

Basınç testinde bağlantılar su ile kontrol edilir. Kaçak varsa fitting yeniden ısıtılıp lehim tazelenir ya da parça kesilip yenilenir.

• Lehim halkası parlak ve düzgün olmalı
• Fitting ağzında boşluk veya delik kalmamalı
• Basınç testinde damla görülmemeli

Basınç testini ilk kullanımdan önce yapın. Küçük bir damla bile görünüyorsa, lehim bölgesini yeniden ısıtıp lehim eklemek çoğu zaman yeterlidir; fakat eski ve oksitli bağlantıda bölgeyi kesip yeni fitting kullanmak daha güvenlidir.

Kurşunsuz lehim ve bakım

İçme suyu hatlarında kurşunsuz lehim kullanılmalıdır. Montaj sonrası hattı su ile durulamak flux kalıntısını uzaklaştırır. Fitting yüzeyi kararır veya çevresinde yeşil iz oluşursa bağlantıyı kontrol edin; bu bir sızıntı belirtisi olabilir.

Eski hatlarda korozyon görürseniz yeni fittingi eski boruya lehimlemek yerine borunun sağlam kısmına kadar kesmek daha güvenlidir.

İhtiyaca göre fitting seçimi