Sülfata Dayanıklı Çimento (SR Tipi) Torbalı

Zemin etütlerinde yer altı suyunda veya toprakta çözünmüş sülfat çıkan arsalarda, sıradan çimentoyla dökülen temel zamanla kabarır, yüzeyden pul pul dökülür. Sülfata dayanıklı çimento bu hasarın kimyasal nedenini, yani çimento hamurundaki alüminat fazını azaltarak yavaşlatır.

Torbalı satılan SR tipi çimento, küçük ve orta ölçekli şantiyelerde özellikle bodrum katlı yapılarda, ahır ve gübre çukurunda, foseptik ve kanalizasyon rögarlarında kullanılır. Ürün etiketindeki tür ve SR işareti mutlaka kontrol edilmelidir.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Neden Sülfata Dayanıklı Çimento Gerekir?

Sülfat iyonları çimento hamurundaki alüminat bileşenleriyle tepkimeye girerek hacmi artıran kristaller oluşturur. Bu iç genleşme betonda çatlak, yüzey dökülmesi ve dayanım kaybı yapar. Düşük C3A içeren çimento bu tepkimeye daha az yakıt bırakır; hasar kaybolmaz ama belirgin biçimde gecikir.

• Sülfatlı yer altı suyu bulunan temel ve bodrum perdeleri
• Foseptik, rögar, arıtma ve gübre depolama yapıları
• Jipsli, killi veya tuzlu zeminlerdeki istinat duvarları
• Sulama kanalı ve tarımsal atık çukurları

Hasarın belirtileri

Sülfat saldırısı gören betonda önce beyaz tuz lekeleri ve yüzey kabarması görülür; ilerleyince köşeler dökülür, çatlaklar genişler. Bu belirtiler fark edildiğinde onarım pahalıdır; bu nedenle önlem döküm aşamasında alınır.

Yalnızca Çimento Yetmez

Karışım tasarımı

SR çimento tek başına mucize değildir. Düşük su/çimento oranı, yeterli çimento dozu ve iyi sıkıştırılmış, geçirimsiz beton gerekir. Boşluklu bir betona sülfatlı su yine nüfuz eder ve çimentonun avantajı boşa gider.

Kür ve örtü kalınlığı

Dökümden sonra beton en az yedi gün nemli tutulmalı, donatı üzerindeki beton örtü kalınlığı proje değerinin altına düşmemelidir. Sülfatlı ortamda erken kuruyan yüzey en zayıf noktadır.

Nasıl Seçilir?

Önce zemin etüt raporundaki sülfat derecesine bakın. Rapor etkilenme sınıfını belirtmiyorsa projeyi hazırlayan mühendise danışın; tahminle seçim yapmayın.

• SR işaretini ve çimento sınıfını torba üzerinde doğrulayın.
• Üretim tarihine bakın; uzun süre depoda bekleyen çimento topaklanır ve dayanım kaybeder.
• Büyük hacimli dökümlerde torba yerine hazır beton santralinden SR çimentolu beton istemek daha tutarlı sonuç verir.
• Sülfat riski yoksa standart çimento ile aynı işi daha ekonomik yaparsınız.

Yapı sahibi olarak şantiyede sorabileceğiniz iki net soru vardır: hangi çimento türü kullanılıyor ve sülfat etkilenme sınıfı projede nasıl belirtilmiş. Cevaplar yazılı belgeyle desteklenmelidir.

Depolama ve Karıştırma

Torbaları zeminden en az on santim yukarıda, paletin üzerinde ve duvardan ayrı biçimde istifleyin. Nem alan çimento prizini kaybeder ve topaklanır; elle ezilemeyen topaklar kullanılmamalıdır.

Aynı dökümde farklı çimento türlerini karıştırmayın. Karışım suyu temiz olmalı; deniz suyu veya tuzlu kuyu suyu kullanılmamalıdır. Sülfat içeren su karışıma girerse çimentonun koruyucu etkisi baştan zayıflar.

Torba içeriğinin ağırlığını ve kalan miktarı kontrol etmek için birkaç torbayı tartın; eksik torba karışım oranını sessizce değiştirir.

Uygulamada Pratik Kontroller

Döküm öncesi kalıp sızdırmazlığını, donatı aralıklarını ve vibratör erişimini kontrol edin. Perde duvarlarda dökümü kademeli, tabaka tabaka yapın ve her tabakayı vibratörle yoğunlaştırın.

Beton bittikten sonra dış yüzeye bitümlü kaplama veya drenaj levhası uygulamak, SR çimentoyu ek bir fiziksel bariyerle destekler.

Torbalı alımda her torbanın aynı partiden olmasına, yırtık veya sertleşmiş torba bulunmamasına dikkat edin. Küçük ölçekli işlerde, örneğin tek bir foseptik çukurunda, torbalı SR çimento ile kontrollü karışım yapmak mümkündür; ancak hacim büyüdükçe karışım kalitesi dalgalanır.

Karışımı mikserde en az iki üç dakika karıştırın; elle karışımda homojenlik zayıf kalır.

Ortama göre çimento seçimi