Kombinasyon Gönyesi (Ayarlı Cetvelli)

Kombinasyon gönyesi, ölçekli çelik cetvel ile onun üzerinde gezdirilen ve kilitlenen bir başlıktan oluşur. Başlıkta dik açı ve kırk beş derece açı yüzeyleri bulunur; çoğu modelde küçük bir tesviye gözü ve çizici iğne de vardır.

Bu çok yönlülük, aleti marangoz, metal işçisi ve makine ustaları için vazgeçilmez kılar. Aynı alet gönye, derinlik mastarı ve düz cetvel işlerini görür.

Teknik özellikler

Değerler bu ürün tipinde yaygın görülen genel özelliklerdir; satın alacağınız ürünün etiket ve kataloğunu kontrol edin.

Neler yapılabilir

• Dik açı çizgisi ve kırk beş derece çizgisi çizmek
• Kenardan belirli bir mesafede paralel çizgi çizmek
• Delik veya yuva derinliğini ölçmek
• Parçanın dik veya düzgün olup olmadığını kontrol etmek

Bu işlevler sabit gönyeyle ayrı ayrı yapılabilir, ancak kombinasyon gönyesi tek aletle ve ayar yaparak bunları sağlar.

Ayrıca bir deliğin merkezini bulmak için ek merkez başlığı takılabilen modeller de vardır; bu işlev özellikle yuvarlak mil üzerinde işaretleme yapan metal ustaları için yararlıdır. Marangozlar ise başlığı bir çıta üzerinde kenar mesafesini tekrarlamak için kullanır.

Başlık ve kilit

Kilit vidası

Başlığı cetvel üzerinde istenilen konuma sabitler. Kilit gevşekse ölçü kayar; çok sıkmak ise cetvelin yüzeyine zarar verebilir.

Başlık yüzeyleri

Dik ve kırk beş derecelik yüzeyler düz ve pürüzsüz olmalıdır. Yüzeyde çarpma izi varsa ölçü hataları artar.

Kilit vidasını sıkarken cetveli başlığın içinde hafifçe bastırın; bu, başlık ile cetvel arasındaki boşluğun alınmasını sağlar ve ölçünün kaymasını önler. Sık kullanılan ölçüler için başlığın yerini bir işaretle not edebilirsiniz.

Başlığın içindeki tesviye gözü damlası, alet düz konuma geldiğinde ortalanır; cetveli bir yüzeye dayayıp yatay kontrol yapmak için uygundur.

Paralel çizgi çekme

Başlığı cetvel üzerinde istenen mesafeye getirip kilitleyin. Başlık yüzeyini tahta kenarına dayayın, kalemin ucunu cetvelin ucunda tutarak gönyeyi kenar boyunca kaydırın. Böylece kenara paralel eşit mesafede bir çizgi elde edilir.

Bu yöntem, ölçüm işaretlemek için çizgi cetvelinden daha hızlıdır ve aynı mesafeyi tekrar tekrar korur.

Çizici iğneyi kullanırken metal yüzeyde iğneyi hafifçe bastırıp tek hamlede çekin; birden fazla çekim çizgiyi kalınlaştırır ve doğruluğu düşürür.

Kısa parçalarda paralel çizgi çekmek için başlığı bir çıta üzerinde kenarlık gibi kullanın. Tezgahta çalışırken cetveli düz bir yüzey üzerinde tutmak, çizginin eğrilmesini önler.

Seçim kriterleri

• Cetvel: Okunaklı, kazınmış veya dağlanmış skala tercih edin; basılı skala zamanla silinir.
• Başlık: Döküm veya işlenmiş başlık daha stabildir.
• Kilit: Kolay çevrilen ama kendiliğinden gevşemeyen kilit seçin.
• Cetvel boyu: Genellikle orta boy tüm işlerde yeterlidir.

Skala dağlama işlemi, alete özgü bir kalite göstergesidir. Basılı skalalar yağlı ellerle silinir ve kullanılmaz hâle gelir.

Cetvelin üzerindeki yivin pürüzsüz olması, başlığın takılmadan kaymasını sağlar. Yivde paslanma varsa başlık takılır ve ölçü kayar.

Doğruluk ve bakım

Gönyeyi kullanmadan önce bir düz yüzeye dayayıp dik açıyı çevirme testiyle kontrol edin. Cetvel yüzeyini yağlı bezle silin, başlığın kayma yüzeylerine ise çok az yağ sürün. Alet düşerse hassasiyeti bozulmuş olabilir, yeniden denetleyin.

Gönyeyi depolarken cetvelin üzerine ağır bir şey koymayın; cetvel bükülürse alet işlevini kaybeder.

Alet depolanırken başlığın cetvel üzerinde gevşek bırakılması, kayma yüzeylerinin yağlı kalmasını sağlar.

Küçük tesviye gözünü kullanmadan önce, gönyenin düz bir yüzeye oturduğunu doğrulayın.

Kombinasyon gönyesi işlev tablosu