Merdiven Güvenli Nasıl Kullanılır?
Merdiveni düz, sağlam ve kaymaz zemine kurun, dayamalı merdivende yaklaşık 75 derece açıyı (her 4 birim yüksekliğe 1 birim taban mesafesi) koruyun, açılır merdivende yan kilitleri tam açın. Çıkarken yüzünüz merdivene dönük olsun, üç nokta temasını koruyun, gövdenizi merdiven yanları arasında tutun ve en üst basamaklarda durmayın. Ağır yük taşımayın.
Merdivenden düşme, evde ve şantiyede en sık görülen ciddi kazalardan biridir. Kazaların çoğu çok yüksekten değil, birkaç basamaktan düşmelerle olur ve genellikle yanlış kurulum, uzanarak çalışma veya uygun olmayan merdiven kullanımı sonucunda yaşanır.
Bu rehber ev tipi açılır merdivenler, çok amaçlı merdivenler ve dayamalı merdivenler için güvenli kullanım adımlarını anlatır.
Gerekli aletler
- Uygun tipte ve yükseklikte merdiven
- Alet kemeri veya alet askısı
- Kaymaz tabanlı ayakkabı
Başlamadan önce güvenlik
- Merdivende aynı anda yalnızca bir kişi bulunmalıdır (çift taraflı çıkış için tasarlanmış modeller hariç).
- Terlik, ıslak ayakkabı veya kaygan tabanla merdivene çıkmayın.
- Yorgun, baş dönmesi yaşayan veya ilaç etkisindeki kişiler merdivende çalışmamalıdır.
- Merdiveni kapı, koridor veya trafik akışının olduğu yerlere kuruyorsanız çevreyi ikaz şeridiyle işaretleyin.
Adım adım uygulama
Doğru merdiveni seçin
Merdivenin boyu işin yüksekliğine uygun olmalıdır; uzanarak çalışmanız gerekiyorsa merdiven kısadır. Elektrik işlerinde iletken olmayan fiberglas merdiven kullanın. Merdivenin TS EN 131 standardına uygun olduğunu ve taşıma kapasitesinin (kullanıcı ve taşınan aletler dahil) yeterli olduğunu etiketten kontrol edin.
Merdiveni kontrol edin
Her kullanımdan önce basamaklarda eğilme, çatlak, gevşek perçin, kayıp ayak lastiği veya kırık kilit olup olmadığını kontrol edin. Basamaklarda yağ, çamur veya boya varsa temizleyin. Hasarlı merdiveni kullanmayın.
Zemini hazırlayın
Merdiveni düz, sağlam ve kaymayan bir zemine kurun. Islak fayans, halı kenarı ve gevşek kum risklidir. Kapı önüne kuruyorsanız kapıyı kilitleyin veya bir uyarı koyun. Merdiven ayaklarının altına tuğla veya tahta koyarak yükseltme yapmayın.
Doğru açıda kurun
Dayamalı merdivenlerde yaklaşık 75 derece açı için merdivenin dayandığı yükseklik her 4 birimken taban mesafesi 1 birim olmalıdır. Bir platforma çıkılacaksa merdiven, çıkış noktasından en az 1 metre yukarı uzanmalıdır. Açılır merdivenlerde yan kilitleri veya gergileri tamamen açıp kilitleyin.
Üç nokta temasını koruyun
Çıkarken ve inerken yüzünüz merdivene dönük olsun ve her an iki el bir ayak ya da iki ayak bir el olmak üzere üç noktayla merdivene temas edin. Aletleri elinizde değil, alet kemerinde taşıyın.
Gövdenizi merdiven içinde tutun
Göbeğinizi merdivenin iki yan direği arasında tutun. Uzanmak merdivenin devrilmesinin en yaygın nedenidir. Ulaşamadığınız bir yer varsa inin ve merdiveni kaydırın.
Üst basamak kuralına uyun
Açılır merdivenlerde en üst basamağa ve platforma ayak basılmaması gerektiği üretici etiketinde gösterilir; dayamalı merdivenlerde ise en üstteki birkaç basamakta durmak dengeyi bozar. Merdivenin üzerindeki uyarı etiketindeki kullanım sınırlarına uyun.
Merdiven Tipleri ve Uygun Kullanım
| Tip | Uygun iş | Dikkat |
|---|---|---|
| Ev tipi açılır (platformlu) | Ampul, perde, dolap üstü, boya | Yan kilitler tam açık olmalı |
| Çok amaçlı (eklemli) | Merdiven boşluğu, farklı yükseklikler | Eklem kilitlerinin tam oturduğunu kontrol edin |
| Sürgülü (teleskopik) dayamalı | Cephe, çatı erişimi, oluk temizliği | Üst ve alt uç sabitlenmeli, açı korunmalı |
| Fiberglas | Elektrik işleri | Islak ve kirli fiberglas iletkenlik kazanabilir |
Merdiven Yerine Ne Zaman İskele?
Uzun süreli, iki elle yapılması gereken veya ağır malzeme taşınan işlerde merdiven güvenli bir çalışma platformu değildir. Tavan boyama, cephe işleri ve alçıpan tavan montajında seyyar iskele veya iskele sehpası daha güvenlidir. Seyyar iskelelerde tekerlek frenleri kilitlenmeli ve korkuluklar takılı olmalıdır.
Merdiven Bakımı ve Saklama
Merdiveni kuru ve güneş almayan bir yerde saklayın; UV ışığı fiberglas ve plastik parçaları zamanla zayıflatır. Hareketli eklemleri ara sıra temizleyip üretici önerisine göre yağlayın. Ayak lastikleri aşındığında değiştirilmelidir. Alüminyum merdivende eğilmiş basamak, merdivenin aşırı yüklendiğini gösterir ve merdiven kullanımdan çıkarılmalıdır.
İpuçları
- Merdiveni kurmadan önce tavanda elektrik hattı veya dış mekânda havai hat olup olmadığını kontrol edin.
- Mümkünse ikinci bir kişinin merdiveni alttan tutmasını sağlayın.
- Rüzgârlı havada dış mekânda dayamalı merdiven kullanmayın.
- Merdiveni kapı önüne kurmanız gerekiyorsa kapıyı açık kilitleyin veya karşı tarafta birini bekletin.
- Sık kullandığınız aletleri merdivenin alet askısına veya kemerinize yerleştirin; elleriniz serbest kalsın.
Sık yapılan hatalar
- Merdivenin en üst basamağında veya platformunda ayakta durmak.
- Açılır merdiveni kapalı hâlde duvara dayayarak kullanmak.
- Merdivende yan dönerek matkapla delik açmak: geri tepme dengeyi bozar.
- Merdiveni masa veya sandalye üzerine kurarak yükseklik kazanmaya çalışmak.