İş Eldiveni Nasıl Seçilir?
İş eldiveni, işin riskine göre seçilir: mekanik riskler için EN 388 işaretli, kimyasallar için EN ISO 374, ısı için EN 407, elektrik için EN 60903 işaretli eldiven kullanılır. EN 388 piktogramının altındaki rakam ve harfler aşınma, kesilme, yırtılma ve delinme dayanımını gösterir. Doğru beden, kavrama ve parmak hassasiyeti de en az koruma kadar önemlidir.
El yaralanmaları iş kazalarının en sık görülenlerindendir ve çoğu, işe uygun olmayan eldivenle veya eldivensiz çalışmaktan kaynaklanır. Tek bir eldivenin her işe uyması mümkün değildir: kesilmeye dayanıklı bir eldiven kimyasala karşı korumaz, kalın deri bir kaynak eldiveni ise vida tutarken parmak hassasiyetini yok eder.
Bu rehberde eldiven üzerindeki standart işaretlerini nasıl okuyacağınızı ve işe göre doğru eldiveni nasıl seçeceğinizi açıklıyoruz.
Başlamadan önce güvenlik
- Gerilim altındaki işlerde yalnız EN 60903 sınıflı yalıtkan eldiven kullanılır ve bu işler yetkili kişilerce yapılır.
- Hasarlı, delinmiş veya sertleşmiş eldiveni kullanmayın.
EN 388: Mekanik Risk İşaretinin Okunması
EN 388 piktogramının (kalkan içinde çekiç sembolü) altında genellikle dört rakam ve iki harf bulunur, örneğin 4X43D:
- Aşınma dayanımı: 0-4
- Kesilme dayanımı (coup testi): 0-5; test uygulanamadıysa X
- Yırtılma dayanımı: 0-4
- Delinme dayanımı: 0-4
- Kesilme dayanımı (ISO 13997, TDM testi): A-F, F en yüksek
- Darbe koruması: P varsa geçmiştir, yoksa boş bırakılır
Kesilmeye karşı koruma gereken işlerde (sac, cam, bıçak) harfli değer daha güvenilir göstergedir. Cam ve sac işlerinde genellikle C ve üzeri tercih edilir.
Diğer Standartlar
| Standart | Koruma | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| EN ISO 374-1 | Kimyasallar (Tip A, B, C) | Temizlik kimyasalı, solvent, asit |
| EN ISO 374-5 | Mikroorganizmalar | Sağlık, gıda, atık |
| EN 407 | Isı ve alev | Kaynak, döküm, sıcak parça tutma |
| EN 12477 | Kaynak eldivenleri (A ve B tipi) | A: elektrot ve gazaltı, B: TIG gibi hassas işler |
| EN 511 | Soğuk | Soğuk hava deposu, kış şantiyesi |
| EN 60903 | Elektrik yalıtımı (sınıf 00-4) | Gerilim altında çalışma |
Kaplama ve Malzeme Seçimi
- Nitril kaplama: Yağlı ve kuru yüzeylerde iyi kavrama, aşınmaya dayanıklı. Montaj, otomotiv ve metal işleri.
- Lateks kaplama (kırışık): Islak ve pürüzlü yüzeylerde güçlü kavrama. İnşaat, tuğla, cam taşıma.
- Poliüretan (PU) kaplama: İnce ve hassas, parmak hassasiyeti yüksek. Elektronik, ince montaj.
- Deri: Isı ve aşınmaya dayanıklı; kaynak, ağır taşıma.
- HPPE ve benzeri lifler: Kesilme dayanımı yüksek örme gövdeler.
İşe Göre Eldiven Önerisi
| İş | Önerilen eldiven |
|---|---|
| Genel montaj, mobilya kurulumu | Nitril veya PU kaplı örme eldiven |
| Sac, cam, seramik kesimi | Kesilmez eldiven (EN 388 C ve üzeri) |
| Tuğla, beton, inşaat | Lateks kaplı, aşınma dayanımı yüksek eldiven |
| Elektrot kaynağı | Uzun konçlu deri kaynak eldiveni (EN 12477 A) |
| Boya, tiner, temizlik kimyasalı | Kimyasal eldiven (EN ISO 374), ürün güvenlik bilgi formuna uygun malzeme |
| Bahçe ve budama | Dikene dayanıklı, delinme değeri yüksek eldiven |
Beden ve Kullanım
Eldiven bedenleri EN ISO 21420'ye göre 6'dan 11'e kadar numaralandırılır ve el çevresine göre belirlenir. Büyük eldiven kavramayı zayıflatır ve dönen makineye takılma riskini artırır; küçük eldiven ise eli yorar ve yırtılır.
Eldiven Ömrü ve Bakımı
Yeniden kullanılabilir iş eldivenleri temiz ve kuru tutulduğunda daha uzun dayanır. Örme ve kaplamalı eldivenlerin bir kısmı üreticinin belirttiği koşullarda yıkanabilir; yıkama talimatı etikette veya ambalajda yazar. Deri eldivenler yıkanmaz, kurumaya bırakılırken doğrudan ısıya tutulmamalıdır; aksi hâlde deri sertleşir ve çatlar. Kimyasal eldivenler kullanım sonrası dış yüzeyi durulanarak çıkarılır ve içi ters çevrilmeden kurutulur.
İpuçları
- Matkap, taşlama tezgâhı ve torna gibi dönen makinelerde, makineye takılma riski olduğu için eldiven kullanımı konusunda makine talimatına uyun.
- Kimyasal eldiveni seçerken kullanılan kimyasalın güvenlik bilgi formundaki eldiven malzemesi önerisine bakın.
- Islanmış veya yağa doymuş eldiveni değiştirin; ıslak eldiven kavramayı ve ısı korumasını azaltır.
- Ekip için eldiven alırken farklı bedenleri bir arada bulundurun; tek beden herkese uymaz.
- Soğuk havada çalışırken kavrama kaplamalı, içi termal astarlı eldivenler parmak hassasiyetini korur.
Sık yapılan hatalar
- Kesilmez eldiveni delinmeye de dayanıklı sanmak: kesilme ve delinme farklı değerlerdir.
- Kaynak eldiveniyle hassas montaj yapmaya çalışmak.
- Örme eldivenle kimyasal kullanmak: sıvı doğrudan cilde ulaşır.